ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ / ΑΦΑΙΡΕΣΗ ΣΠΙΡΑΛ

To spiral ή ενδομήτριο σπείραμα (ΕΣ) είναι μία μικρή πλαστική συσκευή η οποία τοποθετείται μέσα στη μήτρα και αποτελεί μία από τις διαθέσιμες επιλογές αντισύλληψης. Το ΕΣ μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε γυναίκες όλων των ηλικιών και υπό ορισμένες προϋποθέσεις και σε γυναίκες που δεν έχουν ολοκληρώσει τον οικογενειακό τους προγραμματισμό. Το ΕΣ είναι από τις πιο αποτελεσματικές μεθόδους αντισύλληψης. Κατά τον πρώτο χρόνο εφαρμογής του περιγράφονται μόλις 4-5 κυήσεις ανά 1000 που το χρησιμοποιούν.

Υπάρχουν δύο μορφές ΕΣ: αυτά που καλύπτονται από χαλκό και αυτά που καλύπτονται από ορμόνη. Τα μεν πρώτα αντικαθίστανται κάθε 8-10 χρόνια και απελευθερώνουν μικρή ποσότητα χαλκού εντός της μήτρας. Τα ορμονικά ΕΣ απελευθερώνουν την ορμόνη προγεστίνη στη μήτρα και αντικαθίστανται νωρίτερα (κάθε 4-5 χρόνια). Η αντισυλληπτική δράση των ΕΣ ασκείται εμποδίζοντας τη γονιμοποίηση του ωαρίου από το σπερματοζωάριο. Ένα από τα βασικότερα πλεονεκτήματά του είναι ότι είναι δεν απαιτεί τη συμμετοχή του ζευγαριού για την άσκηση της αντισυλληπτικής του δράσης. Από τη στιγμή που τοποθετείται από τον γυναικολόγο η γυναίκα δε χρειάζεται να κάνει τίποτα άλλο και όσο βρίσκεται στη θέση του εξασκεί την αντισυλληπτική του δράση. Δεν επηρεάζει τη σεξουαλική ζωή ή την καθημερινότητα της γυναίκας και μπορεί να συνδυαστεί με ταμπόν. Σε περίπτωση που το ζευγάρι επιθυμήσει εγκυμοσύνη, απλά απευθύνεται στον ιατρό του, το αφαιρεί και από τον επόμενο αμέσως μήνα μπορεί να επιδιώξει κύηση. Στην περίπτωση που επιλεγεί το ορμονικό ΕΣ ελαττώνει τον πόνο και τις βαριές αιμορραγίες της περιόδου.

Πρέπει να τονιστεί ότι τα ΕΣ ΔΕΝ προστατεύουν από τα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα, όπως είναι το AIDS, τα κονδυλώματα, η σύφιλη και τα χλαμύδια. Και τα δύο είδη ΕΣ μπορεί να προκαλέσουν παρενέργειες, οι οποίες όμως συνήθως είναι ήπιες και υποχωρούν γρήγορα. Ειδικότερα, όταν χρησιμοποιηθούν τα ΕΣ χαλκού η γυναίκα μπορεί να εμφανίσει τους πρώτους μήνες μεγαλύτερη αιμορραγία κατά την περίοδο ή ο πόνος να είναι εντονότερος. Ακόμη και να εμφανιστούν, όμως, υποχωρούν μετά τους πρώτους μήνες και ανταποκρίνονται καλά σε φαρμακευτική αγωγή. Εάν χρησιμοποιηθούν τα ορμονικά ΕΣ εκτός από τα παραπάνω συμπτώματα ενδεχομένως να εμφανιστούν ναυτία, πονοκέφαλοι, τάση μαστών και κύστεις στις ωοθήκες. Και αυτά τα συμπτώματα, όμως, υποχωρούν μέσα στους πρώτους μήνες.

Σοβαρές επιπλοκές από τη χρήση των ΕΣ είναι ιδιαίτερα σπάνιες. Μία από τις σημαντικότερες είναι η διάτρηση της μήτρας κατά την τοποθέτηση, αλλά είναι πολύ σπάνια (λιγότερο από 1 στα 1000 περιστατικά). Συχνότερες επιπλοκές είναι το ΕΣ να βγει από τη μήτρα και να πέσει στον κόλπο (σε αυτή την περίπτωση απλά χάνεται η αντισυλληπτική του δράση) και η εμφάνιση φλεγμονής στη μήτρα. Η φλεγμονή αυτή ξεκινά από τη μήτρα και επεκτείνεται στις σάλπιγγες και σε αυτή την περίπτωση απαιτείται άμεση αφαίρεση του ΕΣ και έναρξη αντιβιοτικής αγωγής. Εφόσον μία γυναίκα μείνει έγκυος ενώ φέρει ΕΣ αυξάνεται ελαφρώς ο κίνδυνος για εξωμήτριο κύηση. Κάθε γυναίκα που φέρει ΕΣ πρέπει να ενημερώνεται για τις παραπάνω επιπλοκές καθώς και για τα συμπτώματα εκείνα που πρέπει να τη θορυβήσουν και να απευθυνθεί στο γυναικολόγο της. Τα συμπτώματα αυτά είναι έντονος πόνος στην κοιλιά, πυρετός χωρίς εμφανή αιτιολογία, πόνος κατά το σεξ και παράξενες κολπικές εκκρίσεις. Επίσης, επί υποψίας κύησης πρέπει να ενημερώνεται αμέσως ο γυναικολόγος προκειμένου να αποκλειστεί το ενδεχόμενο εξωμήτριας κύησης. Η τοποθέτηση και αφαίρεση του ΕΣ γίνεται μόνο από γυναικολόγο ο οποίος μετά από λήψη ιστορικού και συζήτηση με τη γυναίκα επιλέγει το κατάλληλο ΕΣ. Είναι μία ανώδυνη συνήθως και γρήγορη διαδικασία που δεν απαιτεί αναισθησία και διαρκεί λίγα λεπτά. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί τοπική αναισθησία ειδικά εάν η τοποθέτηση δε γίνει προς το τέλος της περιόδου που ο τράχηλος της μήτρας έχει μικρή διαστολή και είναι μαλακός. Μετά την τοποθέτηση η γυναίκα μπορεί να αισθανθεί μικρή δυσφορία και γι’ αυτό η προφυλακτική λήψη αναλγητικού πριν την τοποθέτηση συνήθως βοηθάει.

Το ΕΣ μπορεί να χρησιμοποιηθεί επίσης ως επείγουσα αντισύλληψη, ενώ τα ορμονικά ΕΣ χρησιμοποιούνται και στις λειτουργικές διαταραχές της μήτρας (μηνομητρορραγίες) όπως και σε ορισμένες μορφές υπερπλασίας του ενδομητρίου.